Avrupa genelinde enerji krizi nedeniyle yakıt sıkıntısı yaşanabilir

Avrupa genelinde enerji krizi nedeniyle yakıt sıkıntısı yaşanabilir endişesi giderek artarken, bölge ülkeleri kış aylarına hazırlık kapsamında stratejik stoklarını gözden geçiriyor ve arz güvenliğini sağlamak için yeni önlemler üzerinde çalışıyor.

Küresel dizel piyasasında arz daralması sürüyor

Küresel ekonominin temel taşı olan dizel yakıtta, rafineri ağındaki yapısal sorunlar nedeniyle ciddi bir arz sıkıntısı yaşanıyor. Ortadoğu ülkeleri, savaş öncesi dönemde dünya dizel ihracatının yüzde 19’unu karşılarken, ağustos ayı itibarıyla bu oran savaş öncesinin çeyreğine kadar gerilemiş durumdadır. Rusya’nın dizel ihracatı ise mayıs ayı seviyelerinin yalnızca yüzde 20’sine ulaşabilmektedir.

ABD rafinerileri kapasitelerini artırarak küresel açığı kapatmaya çalışsa da mevcut üretim seviyeleri talebi karşılamakta yetersiz kalmaktadır. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, dizel fiyatlarının savaş öncesine göre iki katına çıktığını ve bu durumun küresel enflasyon üzerinde yukarı yönlü baskı oluşturacağını belirtmektedir.

G7 ülkelerinin stratejik rezerv hamlesi

G7 liderleri, yükselen yakıt fiyatlarını dengelemek amacıyla stratejik rezervlerinden 100 milyon varil ham petrol ve dizeli önümüzdeki dört ay içinde piyasaya sürme kararı almıştır. Bu açıklamanın ardından Brent petrol fiyatlarında yüzde 2.2’lik bir düşüş yaşanarak fiyatlar 100 dolar seviyesine gerilemiştir.

Wood Mackenzie analisti Alan Gelder, 100 milyon varillik stokun dünyanın sadece bir günlük petrol talebine denk geldiğine dikkat çekmektedir. Gelder’e göre bu müdahale, pompa fiyatlarında litre başına en fazla 0.10 ile 0.15 euro arasında bir indirim sağlayabilir ve arz-talep dengesizliği sorununu kalıcı olarak çözmemektedir.

Avrupa’nın enerji ithalatı bağımlılığı

Avrupa kıtası, rafineri kapasitesinin daralması ve Rus yakıtından uzaklaşma süreci nedeniyle enerji konusunda tamamen ithalata bağımlı hale gelmiştir. Bölge, günde 1.5 milyon varil dizel ithal etmekte olup, bu ihtiyacın üçte biri ABD üzerinden karşılanmaktadır. Avrupa’daki mevcut rafineriler yüzde 80’in üzerinde kapasiteyle çalıştığı için yerel üretimi artırma imkanları kısıtlıdır.

Avrupa Birliği, yaklaşık iki aylık tüketime karşılık gelen 36 milyon tonluk acil durum stokuna sahiptir. Energy Aspects analistleri, bu rezervleri Avrupa’nın son güvenlik kalkanı olarak tanımlamakta ve krizin uzaması durumunda bölgenin ciddi bir yakıt riskiyle karşı karşıya kalacağını ifade etmektedir.

ABD’de nakliye sektöründe maliyet artışları

ABD’de perakende dizel fiyatlarının galon başına 6.53 dolara yükselmesi, bağımsız taşımacıları ciddi bir ekonomik darboğaza sürüklemiştir. Geçtiğimiz yıl 500 dolara dolan bir kamyon deposu, mevcut fiyatlarla 944 dolara mal olmaktadır.

Artan operasyonel maliyetler nedeniyle birçok şoför tasarruf tedbirleri uygulamaktadır. Sürücüler, harcamalarını düşürmek amacıyla yemek ihtiyaçlarını kabinlerinde karşılamakta ve otopark ücretlerinden kaçınmak için yük indirdikleri rampalarda uyumaktadır. ABD’de son bir ayda bir düzineden fazla küçük nakliye firmasının iflas etmesi, sektördeki ekonomik baskının somut bir göstergesi olarak değerlendirilmektedir.